Afstuderen de iCat – onderzoek naar sociaal-intelligent gedrag bij robots

Home / Blog / Afstuderen de iCat – onderzoek naar sociaal-intelligent gedrag bij robots
Afstuderen de iCat – onderzoek naar sociaal-intelligent gedrag bij robots

Het leek me leuk om een artikeltje te wijden aan mijn afstudeerproject (Universiteit van Amsterdam, 2006). Dat project was namelijk niet alleen verschrikkelijk leuk om te doen, het heeft ook de basis gelegd voor de UX-werkzaamheden die ik vandaag de dag als professional uitvoer. Eigenlijk vormt dit artikeltje een aanvulling op mijn portfolio.

Wat heb ik onderzocht?

Mijn afstudeeronderzoek ging over de perceptie van sociale intelligentie in robots. Met andere woorden: Nemen mensen bij robots sociale intelligentie waar als die robots tijdens het uitvoeren van een taak in een bepaalde context gezichtsuitdrukkingen vertonen? En zo ja, hoe reageren wij daarop in een bepaalde situatie? Voor dit onderzoek gebruikten we een iCat robot van Philips. Deze robot kon gezichtsuitdrukkingen maken, geluid afspelen, met een camera in zijn neus laten zien wie of wat er voor hem zat, reageren op aanraking bij zijn oren en voetjes en met meerkleurige ledjes in zijn oren een extra dimensie geven aan zijn emotie. iCat was voor onderzoeksdoeleinden in een gelimiteerde oplage ontwikkeld door Philips en de Universiteit had er eentje te leen. Te gek!

iCat
Verschillende gezichtsuitdrukkingen van iCat.

Hoe heb ik het onderzoek opgezet?

In een notendop: We vonden in totaal zestig participanten bereid om op een dummy veilingwebsite (zoiets als Marktplaats) te bieden op een aantal voorwerpen. Maar dan… en nu komt het… zonder toetsenbord en muis! De participanten konden alleen bieden door met de iCat te praten. De iCat stuurde de computer aan (zogenaamd). Ik had twee versies van de iCat geprogrammeerd: een sociaal intelligente versie met gezichtsuitdrukkingen en intonatie in de stem, en een neutrale versie zonder uitdrukkingen en met een monotone stem. Onze aanname was dat het bieden met de sociale iCat beter zou verlopen en prettiger zou zijn dan het bieden met de neutrale versie. Voor de uitvoering van het onderzoek gebruikten we de Wizard of Oz-methode. Die hield in dit geval in dat de participanten dachten dat de iCat autonoom werkte, terwijl in werkelijkheid wij degenen waren die hem in een naburig kamertje aanstuurden. We deden dus alsof, maar de participanten hadden daar geen weet van. Als je de uitkomst en de details van het onderzoek wilt weten, dan kun je mijn master thesis lezen. In dit artikel vertel ik wat het afstuderen voor mij zo leuk maakte. Dit is waar de participanten mee moesten werken. Geen toetsenbord en geen muis, maar wel een iCat.

Hoogtepunten van mijn afstudeeronderzoek

Teamwork

Omdat er nog twee medestudenten bezig waren met een afstudeeronderzoek waarbij ze iCat nodig hadden, hebben we onze krachten gebundeld. Dit heeft uiteraard voor- en nadelen. Ehm, nee wacht, in dit geval had het alleen voordelen. Want we waren een superteam! Het voordeel van een team is dat je van elkaars krachten gebruik kunt maken. Zo had ik bijvoorbeeld moeite met het data-analysepakket SPSS. Ik ben via de hogeschool op de universiteit terechtgekomen en ik denk dat ik ergens een paar lessen SPSS en statistiek heb gemist, want ik wist niet waar te beginnen. Gelukkig kon een van mijn medestudenten me hiermee helpen. Ik heb hem op mijn beurt weer geholpen met het maken van de onderzoeksscenario’s en het programmeren van de iCat

(Video: Dit gebeurt er met je als je 60 keer hetzelfde scenario moet doorklikken… HAHA! (Kijk hoe jong we zijn!!))

Onderzoeksopzet en iCat programmeren

We wilden graag dat de participanten door de veilingwebsite zouden navigeren, maar dat konden ze alleen door met de iCat te praten. Om ze zover te krijgen, hadden we een paar taken voor ze bedacht, bijvoorbeeld: “Zoek een snowboard en bied erop”. We hadden ook een aantal scenario’s uitgewerkt en daarbij mogelijke antwoorden en reacties van de iCat bedacht. Die reacties heb ik vervolgens geprogrammeerd in de taal die iCat snapt, LUA. Met die taal maakte ik de gezichtsuitdrukkingen, in samenhang met een geluidsbestand en de knoppen op het scherm om iCat te besturen (zie foto hieronder).

iCat interface using LUA
Wizard of Oz – iCat reactie-paneel

Het programmeren in LUA vond ik heel leuk om te doen. Programmeren blijft mij fascineren, in welke taal dan ook. Om de iCat te laten spreken, hebben we de text-to-speech-software Loquendo gebruikt. Het was een hele toer om de geluidsbestanden synchroon te laten lopen met de animaties die ik in het gezicht van de iCat had gemaakt. Ik vond nog een videootje waarin je de stem die we voor iCat hadden gemaakt kunt horen (met kuchjes en al). En je ziet een stukje van het scenario.

(Beetje lange video, maar je krijgt een indruk 😉 )

Tot slot

In dit onderzoek gebruikte ik dus al technieken die ik vandaag de dag als UX designer nog steeds toepas: prototyping, user journeys, scenario’s, usability testing, vragenlijsten, observatietechnieken, dataverwerking en rapportagetechnieken. Voor mij is dit onderzoek echt het begin van mijn UX-journey. Het was ontzettend leuk om dit onderzoek met deze robot te mogen doen. Het heeft niet alleen een UX deurtje geopend, maar ook mijn interesse in robots aangewakkerd. Voor degene die het nog niet weten: Naast mijn UX-werk houd ik me bezig met robotjes, met name robots in combinatie met programmeren voor kinderen. Zie voor meer info hierover mijn andere website: Robotvilla.com

Weet jij waar ik een iCat kan vinden? Is hij te koop? Laat het me weten, ik zou er graag eentje hebben voor Robotvilla!

Francesca

P.S.: Wat leuk dat ik destijds, 10 jaar geleden, een kleine Nokia had met een cameraatje. Anders had ik deze foto’s niet gehad.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *